Zadar — jedan od najstarijih neprekidno naseljenih gradova u Hrvatskoj, sa Rimskim forumom, crkvom Svetog Donata i Morskim orguljama

Gde je Zadar

Zadar leži u severnoj Dalmaciji, naspram ostrva Ugljan i Pašman, od kojih ga deli uski Zadarski kanal. Nalazi se u severozapadnom delu oblasti Ravni kotari i sedište je Zadarske županije. Poluostrvo na kome je stari grad nekada je od kopna odvajao dubok jarak koji je zatrpan. Luka je sigurna i prostrana. Prema popisu iz 2021. godine grad ima 70.779 stanovnika, od čega 67.309 u urbanom području.

Liburni i Rim

Zadar je liburnsko naselje iz 9. veka pre nove ere. Već u 7. veku pre nove ere postao je važno trgovačko središte sa oko 2.000 stanovnika. Stanovnici Zadra prvi put se pominju u 384. godini pre nove ere. Zatim je u 59. pre nove ere grad postao rimski municipijum, a u 48. kolonija Colonia Iulia Iader.

Grad je dobio odlike klasičnog rimskog grada, sa pravilnom mrežom ulica, forumom i kapitolijumom sa hramom. Vodom ga je snabdevao akvadukt dug 40 km iz jezera Vrana. Već krajem 3. veka imao je svog episkopa. Rimski forum najveći je na istočnoj obali Jadrana, a osnovao ga je car Avgust.

Srednji vek i Venecija

U srednjem veku stanovništvo je bilo pretežno romansko i govorilo je dalmatskim jezikom, koji je kasnije uglavnom zamenio srodni venecijanski. Zadar je 998. godine položio zakletvu vernosti dužu Pjetru II Orseolu, a Venecija je gradom, uz prekide, upravljala od 1409. do 1797. kao prestonicom mletačke Dalmacije. Zadarski mir potpisan je 1358. u crkvi Svetog Frana. Prvi univerzitet pominje se još 1396, a zatvoren je 1807; Univerzitet u Zadru obnovljen je 2002. godine.

Venecija je u prvoj polovini 16. veka utvrdila grad novim sistemom zidina prema kopnu. Kopnena vrata izgrađena su 1543. prema projektu Mikelea Sanmikelija, a citadela 1409. Pod Austrijom su 1873. bedemi pretvoreni u uzdignute šetnice koje nude vidike na more i na kopno.

Znamenitosti

Crkva Svetog Donata monumentalna je okrugla građevina iz 9. veka u predromaničkom stilu i najvažnija je sačuvana građevina tog razdoblja u Dalmaciji. Najveća katedrala u Dalmaciji je romanička bazilika Svete Stošije iz 12. i 13. veka. Zvonik crkve Svete Marije iz 1105. pripada benediktinskom manastiru osnovanom 1066.

Morske orgulje napravio je arhitekta Nikola Bašić u okviru uređenja nove obale. Otvorene su za javnost 15. aprila 2005. Pod velikim mermernim stepenicama nalazi se sistem polietilenskih cevi i rezonantna šupljina, pa talasi stvaraju nasumične, ali skladne zvuke. Orgulje su 2006. dobile Evropsku nagradu za javni urbani prostor.

Drugi svetski rat

Savezničko bombardovanje, od novembra 1943. do oktobra 1944, uništilo je 80% zgrada u gradu. Zbog toga je Zadar zvan „Drezden Jadrana”. Posle rata, od 1947, grad je deo Jugoslavije, a zatim Hrvatske.

Kultura i privreda

Zadar je bio važan renesansni centar od 15. do 17. veka. Petar Zoranić napisao je prvi hrvatski roman, „Planine”. U vreme francuske vlasti, između 1806. i 1810, u Zadru su izašle prve dalmatinske novine, Il Regio Dalmata. Glavne grane privrede su turizam, saobraćaj, pomorska trgovina, poljoprivreda i ribarstvo. Destilerije u Zadru proizvode maraskino od 16. veka, a Ravni kotari severoistočno od grada poznati su po višnji maraski.

Klima

Državni hidrometeorološki zavod meri u Zadru godišnje 913 mm padavina. Najhladniji mesec je januar, 7,3 °C, a najtopliji jul, 24,5 °C. Mesečne vrednosti stanice nalaze se u vodiču Severna Dalmacija — vreme po mesecima, sezona gužve i dužina puta do Zadra, Šibenika i Vodica.

Saobraćaj

Jadranska magistrala prolazi kroz grad, a u blizini je autoput Zagreb–Dubrovnik, dovršen 2005, sa dva priključka, Zadar 1 na severu i Zadar 2 kod Zemunika na jugu. Južni priključak povezan je sa lukom Gaženica brzom cestom D424. Aerodrom Zadar nalazi se u Zemuniku, oko 14 km istočno od grada. Postoji međunarodna trajektna linija do Ankone, a ostrva arhipelaga povezana su sa dve luke: u centru za katamarane i u Gaženici za trajekte. Autobuska stanica povezuje Zadar sa ostatkom zemlje. Putnički vozovi između Knina i Zadra zamenjeni su autobusima 2013, pa Zadar nema putničku železničku vezu.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Zadra je 677 km, oko 8 sati vožnje, a iz Novog Sada 659 km, oko 8 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Zadarskoj županiji bio je avgust, 3,4 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 27 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Cenu prevoza iz Beograda do Zadra potvrđujemo pri rezervaciji. Cenu prevoza iz Novog Sada do Zadra potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Prevoz putnika Beograd – Šibenik, Kombi prevoz Novi Sad → Vodice i Kombi prevoz Beograd → Split. Vodiči o tim mestima su Šibenik — grad Krešimira IV, katedrale od kamena bez maltera i prvih ulica osvetljenih naizmeničnom strujom, Vodice — letovalište severno od Šibenika, nekada poznato po izvozu pitke vode i Split — grad oko Dioklecijanove palate, pod brdom Marjan, drugi po veličini u Hrvatskoj.

Sva odredišta u okolini Zadra navedena su na stranici Kombi prevoz Beograd → Severna Dalmacija, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Kombi prevoz putnika Novi Sad → Severna Dalmacija. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Zadra

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Minibus prevoz Beograd – Zadar i Prevoz putnika Novi Sad – Zadar.