Novigrad — nekadašnje sedište biskupije, srednjovekovne zidine i mletačka loža na zapadu Istre

Položaj

Novigrad leži na malom poluostrvu na zapadnoj obali Istre, dva kilometra severno od ušća reke Mirne i oko 25 km južno od granice sa Slovenijom. Od najbližih gradskih središta, Umaga, Buja i Poreča, udaljen je po 15 kilometara. Gradsko područje prostire se od Dajle na severu do ušća Mirne na jugu. Prema popisu iz 2021. godine ima 3.889 stanovnika, od čega 2.292 u samom gradu. Naselja grada su Antenal, Bužinija, Dajla, Mareda i Novigrad.

Istorija

U široj okolini današnjeg Novigrada postojao je antički grad Emona. U 5. i 6. veku Novigrad se zvao Neapolis i već tada je postao središte biskupije čija je jurisdikcija obuhvatala teritorije između reka Dragonje i Mirne. Od ranog srednjeg veka do 1828. bio je sedište biskupije. Za vreme franačke vladavine, u 8. i 9. veku, doživeo je procvat.

Kuga je u nekoliko navrata gotovo pobila celokupno stanovništvo. Tokom pohoda čiji je cilj bio zauzimanje Beča do Novigrada je stigao odred osmanskih konjanika koji je veliki deo stanovništva odveo u zarobljeništvo. Od 1270. grad je bio pod vlašću Venecije, koja mu je dala italijansko ime Čitanova (Cittanova), sve do pada Venecije krajem 18. veka. Posle Drugog svetskog rata bio je deo zone B, zatim Jugoslavije i Hrvatske.

Stari grad

Novigrad je zadržao srednjovekovnu strukturu sa uskim krivudavim ulicama i malim radnjama. Gradski zid sa zupcima i dve okrugle kule još stoji. Iz mletačkog razdoblja potiču gradska loža i nekoliko kuća u mletačkom gotičkom stilu.

Današnja crkva podignuta je u 15. i 16. veku na temeljima bazilike Svetog Pelagija iz 8. veka, sa jednim brodom i dve pobočne lađe. Ispod sadašnjeg prezbiterijuma nalazi se predromanička kripta, a u sakristiji antifonari iz 15. veka.

Stanovništvo i jezik

Prema popisu iz 2011. Hrvati čine 66,42% stanovništva, a Italijani 10,20%. Prema popisu iz 1921. skoro svi stanovnici koristili su italijanski kao uobičajeni jezik. Italijanski je službeni jezik uz hrvatski, jer to propisuje gradski statut. Novigradski govor je u oktobru 2021. proglašen nematerijalnim kulturnim dobrom.

Privreda i događaji

U prošlosti je Novigrad bio poznat kao ribarski grad. Šezdesetih godina 20. veka okrenuo se industriji, pa se veliki broj ljudi zaposlio u tekstilnoj industriji i obližnjem kamenolomu, a zatim u poljoprivredi, naročito u vinogradarstvu i maslinarstvu. Sedamdesetih godina grad se naglo okrenuo turizmu, koji je i danas, uz ribarstvo, tekstilnu industriju i poljoprivredu, najvažnija privredna grana.

Novigrad je 2016. bio domaćin svetskog prvenstva u kuglanju u pojedinačnoj konkurenciji. Svake godine održava se skup darovite dece Hrvatske „Novigradsko proleće”, koji traje nedelju dana, a od 2005. polumaraton Maslenica–Novigrad pod nazivom „Da se ne zaboravi”. U gradu ne postoji srednja škola.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Novigrada je 669 km, oko 7 sati vožnje, a iz Novog Sada 652 km, oko 7 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Istarskoj županiji bio je avgust, 8,0 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 130 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini. Pregled ostalih istarskih mesta nalazi se u vodiču Istra — klima po mesecima, sezona gužve i dužina puta do mesta na poluostrvu.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Prevoz iz Beograda do Novigrada košta 85 € u jednom smeru i 160 € povratno. Cenu prevoza iz Novog Sada do Novigrada potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Minibus prevoz Beograd – Umag, Prevoz putnika Novi Sad – Poreč i Kombi prevoz Beograd → Buje. Vodiči o tim mestima su Umag — najzapadniji grad Hrvatske, od rimskih vila do Croatia Opena, Poreč — rimski kastrum, Eufrazijeva bazilika i letovalište zapadne Istre i Buje — grad na brdu zvan „stražar Istre”, sa starim jezgrom i vinogradima.

Sva odredišta u okolini Novigrada navedena su na stranici Prevoz putnika Beograd – Istra, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Kombi prevoz Novi Sad → Istra. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Novigrada

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Kombi prevoz putnika Beograd → Novigrad i Minibus prevoz Novi Sad – Novigrad.