Premantura — južni vrh Istre, rt Kamenjak i otisci dinosaurusa

Gde je Premantura

Premantura je malo selo u opštini Medulin, na samom južnom vrhu istarskog poluostrva, odmah južno od Pule. Prvobitno se zvala Promontorium Polaticum, zatim Promontore, a konačno Premantura. Prema popisu iz 2021. godine ima 819 stanovnika (768 u 2011). Stanovnici su u 20. veku živeli pod šest različitih političkih režima.

Zaštićena područja

Na području opštine Medulin nalaze se četiri zaštićena područja:

• Gornji Kamenjak, između Premanture i Volma;
• brdo Soline, između Pješčane Uvale i Vinkurana;
• Kašteja, područje pod šumskim kulturama alepskog bora;
• Donji Kamenjak sa medulinskim arhipelagom.

Ekološku mrežu čine Donji Kamenjak, Medulinski zaliv, Pomerski zaliv, pećina na Gradini i vode zapadne Istre značajne za ptice. Pomerski zaliv je zatvorena obalna laguna, povezana sa ostatkom Medulinskog zaliva kroz dva otvora.

Gornji Kamenjak

Gornji Kamenjak ima raznolika staništa, od pašnjaka žalfije i gariga do makije crnike i šuma alepskog bora. Od 1996. godine zaštićen je kao značajni predeo. Na njemu je zabeleženo čak 487 biljnih vrsta, a 2012. prvi put je u flori Hrvatske zabeležena jednogodišnja trava Catapodium pauciflorum.

Ostaci austrougarske artiljerijske baterije Gomila postali su sklonište najznačajnije porodiljske kolonije slepih miševa na jugu Istre, sa 7 različitih vrsta. U Prvom svetskom ratu ovde su postavljeni ogromni reflektori kao mamac koji je trebalo da odvuče napade od pomorske luke Pula, glavne mete italijanskog vazduhoplovstva. Piloti privučeni svetlom mislili su da bombarduju Pulu.

Donji Kamenjak

Područje je nekada bilo pokriveno šumama crnike. One su vekovima degradirane sečom i ispašom i pretvorile su se u livade bogate biljnim vrstama. Ta otvorena staništa zaštićena su Direktivom o staništima EU. Krajolik čine šume, livade, garig, makija i kamenito tlo.

Kamenjak je jedno od retkih staništa ugroženih i zaštićenih vrsta, a jedino je poznato nalazište vrlo retke vrste Cicendia filiformis u Hrvatskoj. Kod uvale Polje nalazi se farma sa autohtonim istarskim govedom, boškarinom, a na području živi do 50 vrsta leptira. Ukupne godišnje padavine iznose 210 mm, znatno manje nego u susednoj Puli ili Medulinu, gde iznose 872 mm.

Dinosaurusi na Kamenjaku

Krečnjačke stene Kamenjaka nastale su taloženjem krečnjačkih školjki i skeleta izumrlih morskih životinja. Na osnovu fosila procenjuje se da pripadaju cenomanskom dobu, odnosno kasnoj kredi, pre 98 do 93 miliona godina. Pretpostavlja se da je tada današnja središnja i zapadna Istra bila veliko ostrvo.

Paleontološki je poseban zbog retkih otisaka dinosaurusa na ostrvu Fenoliga i rtu Grakalovac. Na Fenoligi se procenjuje oko 150 otisaka, koje su 1975. otkrili slovenački biolog Matjaž Gogala i geolog Rajko Pavlovec. Na istom mestu pronađeni su otisci mesoždera i biljojeda, a većina je grupisana u tragove. Najduži trag, dug 19,5 metara, čini 39 uzastopnih otisaka četvoronožne životinje. Kružno-eliptični otisci veličine 30 do 40 centimetara pripadaju biljojedim sauropodima, za koje se procenjuje da su bili dugi 11 metara i teški do 13 tona. Troprsti otisci pripadaju dvonožnim mesožderima, čija je prosečna dužina stopala 15 do 20 centimetara. Prema toj proceni, bili su dugi oko 3 metra i teški oko 150 kilograma.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Premanture je 666 km, oko 7 sati vožnje, a iz Novog Sada 631 km, oko 7 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Istarskoj županiji bio je avgust, 8,0 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 130 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini. Pregled ostalih istarskih mesta nalazi se u vodiču Istra — klima po mesecima, sezona gužve i dužina puta do mesta na poluostrvu.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Prevoz iz Beograda do Premanture košta 85 € u jednom smeru i 160 € povratno. Cenu prevoza iz Novog Sada do Premanture potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Kombi prevoz Beograd → Medulin, Kombi prevoz putnika Novi Sad → Pula i Minibus prevoz Beograd – Banjole. Vodiči o tim mestima su Medulin — „vrh Istre”, rimska palata na Vižuli i zaštićeni zaliv, Pula — rimski grad, austrijska ratna luka i najveći grad Istre i Banjole — ribarsko mesto na jugu Istre, sa šljunkovitim plažama ispod borova.

Sva odredišta u okolini Premanture navedena su na stranici Kombi prevoz putnika Beograd → Istra, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Minibus prevoz Novi Sad – Istra. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Premanture

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Kombi prevoz Beograd → Premantura i Kombi prevoz Novi Sad → Premantura.